Wieża Ratuszowa w Oławie
Opis
Figura z Wieży Ratuszowej

Rynek 1 

55-200 Oława

71 30-10-742
71 30-10-735
Dostępne atrakcje

Na Wieży Ratuszowej znajduje się zegar figuralno - astronomiczny. Jest to unikatowy zabytek na skalę europejską z ruchomymi figurami  króla Salomona w rzymskim stroju i legendarnej oławskiej śmierci z kosą, kogutem goniącym kurę i pozłacaną kulą księżyca obracającą się i wskazującą z niezwykłą precyzją jego fazy w 28-dniowym cyklu. Zegar ufundowała księżna Ludwika Anhalcka, matka ostatniego z Piastów. Prace przy tworzeniu dzieła trwały prawie 40 lat, od 1680 r. aż do roku 1718, do czasów królewicza Jakuba Sobieskiego. Zegar budowali kolejno trzej zegarmistrzowie: Salat, Kraut i Reibe (po polsku: Sałata, Kapusta i Burak).

Serce zegara, czyli jego mechanizm, zajmuje kilka kondygnacji wieży ratuszowej. Składa się z mechanizmu chodu, mechanizmu bicia kwadransów oraz mechanizmu regulującego. Jego elementy zostały ręcznie wykute z wielu gatunków stali (podobnie jak dawne głownie szabli). Są niezwykle twarde i do dziś pozostały nietknięte przez korozję. Mechanizm zegarowy współpracu­je z czterema ruchomymi drewnianymi figurami, umieszczonymi na ośmioboku wieży, na przemian z tarczami zegara. W 2002 r. Maciej Stoksik - wrocławski artysta plastyk - wykonał nowe figury na wzór zabytkowych, które można obejrzeć w Izbie Muzealnej w gmachu ratusza. Wybijające upływ czasu dzwony, umieszczone najwyżej w wieży, noszą datę 1669 i piękny herb Oławy.

Na galerii widokowej od strony południowej znajduje się ponadto niewielki zegar słoneczny wykonany z piaskowca, według którego niegdyś regulo­wano i nastawiano zegar mechaniczny.

Cztery drewniane tarcze zegara pod koniec XVIII wieku zamieniono  na miedziane, cyfry były złocone. W 1864 r. oławski zegarmistrz Ferdinand Hoffmann zamontował wskazówkę minutową, wcześniej bowiem była tylko godzinowa.

 

 

Ciekawostki

Figury umieszczone na wieży mają swoją symbolikę:

Król Salomon:

Postać w stroju rzymskim przy każdym uderzeniu zegara porusza mieczem (niegdyś berłem) i otwiera usta jakby chcąc oznajmić coś ważnego mieszkańcom miasta. W 1646 r. król  dostał koronę ze złoconej blachy ocynkowanej. Figura króla Salomona to symbol mądrości i sprawiedliwości, władcy rozumnego, unikającego wojen i utrzymującego przyjazne stosunki z sąsiadami.

  

Śmierć z kosą:

Drewniana postać Śmierci wymachuje kosą w rytm kwadransów. Zawisła na wieży ratuszowej po okresie tragicznym dla miasta, obfitującym w nieszczęścia, zniszczenia, najazdy, pożary, epidemie. Jej postać to alegoria przemijania i ulotności doczesnego świata - nic nie jest wieczne, nic nie jest pewne, tylko ona… 

 

Pozłacana kula:

umieszczona na zachodniej ścianie wieży symbolizuje księżyc na rozgwieżdżonym niebie. Obracając się w bardzo wolnym cyklu 28 dni,  pokazuje kolejne jego fazy od pełni do nowiu. Niezwykle precyzyjny mechanizm zegara pozwala na dokładne przedstawienie aktualnej fazy księżyca, z czego korzystali niegdyś mieszkańcy, szczególnie kobiety, które podobno w dawnych czasach przechodziły cykl biologiczny dokładnie według faz księżyca. Znany jest także wpływ księżyca na żerowanie ryb. Obecnie ze wskazań zegara korzystają niejednokrotnie wędkarze dla określenia dogodnej pory na wędkowanie.

 

Kogut goniący kurę:

Drewniany kogut goni kurę w rytm uderzeń zegara. Symbol nawiązujący prawdopodobnie do herbu miasta lub podkreślający kult płodności i ciągłości życia. Czas płynie nieustannie, zmieniają się fazy księżyca i władcy tego świata, Śmierć nieubłaganie czyni swoją powinność, a życie wciąż rodzi się na nowo i następują kolejne pokolenia.

Wieża wraz z zegarem jest udostępniana dla zwiedzających okazjonalnie podczas świąt i imprez związanych z miastem, jak Dni Koguta czy Noc Muzeów. Można wówczas z bliska zobaczyć serce Oławy, a także wejść na galerię, skąd rozpościera się widok na panoramę miasta i okolice. Przy dobrej widoczności można dostrzec wrocławski Skytower, górę Ślężę, a nawet wieże kościoła Św. Krzyża w Brzegu.

Dodatkową atrakcją w pierwszych dziesięcioleciach funkcjono­wania zegara byli hejnaliści grający codziennie na galerii o wschodzie i zachodzie słońca. Obecnie od 7 lipca 2011 r. dla upamiętnienia jubileuszu 777-lecia miasta Oławy, z wieży ratusza każdego dnia o zachodzie słońca rozbrzmiewa hejnał  w formie wieczornej roty, będącej archaiczną muzyką śląską o celtyckich źródłach,  z kogutem w tle…

 

Wieczorna rota - od 7 lipca 2011 r. dla upamiętnienia jubileuszu 777-lecia miasta Oławy, z wieży ratusza każdego dnia o zachodzie słońca rozbrzmiewa hejnał  w formie wieczornej roty, będącej archaiczną muzyką śląską o celtyckich źródłach.  

Zdjęcia
Figura z Wieży Ratuszowej Figura z Wieży Ratuszowej
Kalendarium
Lokalizacja